Driekwart van de Nederlanders denkt dat AI banen doet verdwijnen. Slechts 4% verwacht dat de eigen baan volledig verdwijnt (CBS Belevingen 2025, gepubliceerd februari 2026). Tussen die twee cijfers zit de ruimte waarin de meeste mensen zich bevinden. De angst voor AI is er, en tegelijk verandert het eigen werk eerder van vorm dan dat het verdwijnt. Een goed antwoord op die verandering begint bij jouzelf. Een lijst met veilige beroepen is pas daarna bruikbaar.
75% verwacht baanverlies door AI, 4% verwacht dat de eigen baan verdwijnt
Voor CBS Belevingen 2025 zijn duizenden volwassenen ondervraagd over hoe zij AI op de arbeidsmarkt beleven. Dit zijn de uitkomsten die er voor een loopbaankeuze toe doen:
- 75% denkt dat AI bepaalde banen doet verdwijnen
- 41% van de werkenden denkt dat hun werk deels door AI kan worden overgenomen
- 4% verwacht dat hun werk volledig verdwijnt
- 57% verwacht dat AI de productiviteit verhoogt
- 43% van alle werkenden gebruikt AI al in hun dagelijkse werk
Hbo- en wo-opgeleiden vallen op. Van hen gebruikt 55% al AI voor het werk, en juist zij denken vaker dat hun baan deels te automatiseren is. Tegelijk maken zij zich er gemiddeld minder zorgen over.
Het World Economic Forum (WEF Future of Jobs Report 2025, Nederlandse data verzameld door UvA-hoogleraar Henk Volberda) zet daar de grotere cijfers naast. Van de huidige banen verandert 22% van vorm door digitalisering. Tegen 2030 is 39% van de vaardigheden van werkenden verouderd, en 86% van de Nederlandse bedrijven versnelt de automatisering van processen. Per saldo leveren AI en IT 11 miljoen banen op tegenover 9 miljoen die verdwijnen.
Er verdwijnen dus banen en er komen nieuwe bij. Dat jouw baan de komende jaren verandert, is daarmee aannemelijk. De vraag is of jij daar klaar voor bent.
Drie kenmerken van een toekomstbestendig beroep
Een beroep heeft toekomst als het aan minimaal één van drie kenmerken voldoet. De sterkste beroepen scoren op alle drie.
Pijler 1: moeilijk te automatiseren
Werk dat AI ook op langere termijn moeilijk kan overnemen, valt in drie categorieën:
- Fysiek en contextueel: elektricien, loodgieter, installateur, verpleegkundige. AI kan instructies geven; de handen op de werkvloer blijven van mensen.
- Interpersoonlijk: therapeut, coach, loopbaanadviseur, huisarts. Mensen willen bij kwetsbare beslissingen door mensen worden geholpen.
- Creatief-strategisch: beleidsmaker, merkstrateeg, ondernemer. Deze functies vragen om een oordeel in situaties zonder vaste structuur.
Pijler 2: krap, nu en de komende jaren
UWV publiceerde in 2024 het rapport 'Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030', gebaseerd op ROA-prognoses en de UWV Spanningsindicator. Van de 113 beroepsgroepen zijn er 32 nu al krap, en die worden de komende jaren nog krapper. Het gaat onder meer om ingenieurs, verpleegkundigen, artsen, docenten in het voortgezet onderwijs en transportberoepen zoals vrachtwagenchauffeur.
Pijler 3: groeiend door AI zelf
LinkedIn publiceerde in januari 2026 zijn Banen in Opkomst 2026, gebaseerd op miljoenen vacatures waarbij LinkedIn-leden werden aangenomen tussen januari 2023 en juli 2025. AI-engineer staat voor het tweede jaar op rij op nummer één.
Vergelijking: LinkedIn Top 15 Banen in Opkomst 2026 versus AI-resistentie en UWV krapte
De tabel hieronder zet de LinkedIn Top 15 van 2026 naast het AI-resistentieprofiel en de krapte volgens UWV. Next Day Online heeft deze combinatie samengesteld op basis van LinkedIn Economic Graph (januari 2026) en de UWV Spanningsindicator.
| Rang | Beroep | AI-resistentie | UWV krapte 2030 |
|---|---|---|---|
| 1 | AI-engineer | Laag (werkt mét AI) | Hoog |
| 2 | Uitvoerder Elektrotechniek | Hoog (fysiek, locatie) | Hoog |
| 3 | Militair | Hoog (interpersoonlijk) | Hoog |
| 4 | Finance Business Partner | Middel (strategisch) | Middel |
| 5 | Auditmanager | Middel (oordeel vereist) | Middel |
| 6 | HSE-adviseur | Middel (expertise) | Middel |
| 7 | Psychotherapeut | Hoog (menselijk contact) | Hoog |
| 8 | Energieadviseur | Middel (advies) | Hoog |
| 9 | CISO | Middel (strategisch) | Hoog |
| 10 | Fiscaal specialist | Middel (oordeel) | Middel |
| 11 | Project management consultant | Middel (coördinatie) | Middel |
| 12 | Merkstrateeg | Hoog (creatief) | Laag |
| 13 | Duurzaamheidsmanager | Middel (strategie) | Hoog |
| 14 | Onderzoeksdocent | Hoog (mentoring) | Hoog |
| 15 | Commercieel adviseur | Middel (relatiebeheer) | Middel |
Bron: LinkedIn Banen in Opkomst 2026 (jan 2026) + UWV Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030. AI-resistentie ingeschat door Next Day Online op basis van WEF-categorisering.
De functies die hoog scoren op AI-resistentie én op krapte zijn elektrotechniek, psychotherapeut, onderzoeksdocent en militair. Geen van de vier is een glamoureuze IT-functie. Ze combineren menselijk contact, fysieke aanwezigheid of een ingewikkelde beoordeling ter plekke met een arbeidsmarkt die tot 2030 krap blijft.
Waarom een lijst met kansrijke beroepen niet genoeg is
Een beroep kan goed liggen op de markt en toch niet bij jou passen. Drie situaties komen daarbij vaak voor.
De hobbykeuze. Je vindt iets leuk, maar er is geen arbeidsmarkt voor. Creatief schrijven kan je veel plezier geven zonder dat je er je levensonderhoud mee verdient.
De illusie. Er is markt en perspectief, maar jij mist de competenties of de bereidheid om ze te verwerven. Elektrotechnisch ingenieur worden klinkt goed als je de krapte in die sector ziet, maar wie niet technisch denkt en geen zin heeft om dat te ontwikkelen, maakt zichzelf ongelukkig.
De vergissing. Je bent er goed in en er is markt, maar het past niet bij je persoonlijkheid. Iemand die sterk is in cijfers, introvert is en slecht gedijt in grote organisaties, past waarschijnlijk niet als auditmanager bij een multinational.
Alle drie voorkom je alleen door eerst te weten wie je bent: wat je drijfveren zijn, waar je energie van krijgt en welke competenties je van nature hebt. Een beroepstest brengt dat in kaart en geeft je een begin dat op jou is gebaseerd in plaats van op een generieke ranglijst.
De skills die AI niet overneemt, zijn vaak al jouw sterke punten
57% van de Nederlanders verwacht dat AI de productiviteit verhoogt (CBS, 2026). Die verwachting is terecht, want AI is sterk in gestructureerde taken, in patronen herkennen in data en in tekst genereren. Er zijn ook vaardigheden die AI de komende jaren niet overneemt, en vijf daarvan staan hieronder.
- Analytisch denken in ongestructureerde situaties: beoordelen wat je moet doen als iets nog nooit eerder is voorgekomen. Data analyseren in een spreadsheet is iets anders; dat kan AI wel.
- Empathie en relatieopbouw, zoals een cliënt coachen door een lastige periode of als adviseur vertrouwen opbouwen.
- Creativiteit in nieuwe contexten, zoals een volledig nieuw businessmodel bedenken of een merk positioneren in een markt die net is gekanteld. Content genereren op basis van een prompt valt daar niet onder.
- Fysieke probleemoplossing op locatie, zoals een installatie die anders loopt dan het schema aangeeft, of een patiënt die reageert op een manier die niet in het protocol staat.
- Strategisch leiderschap, dus mensen meenemen in verandering, besluiten nemen met onvolledige informatie en de verantwoordelijkheid daarvoor dragen.
De kans is groot dat jij al sterk bent in een of meer van deze vaardigheden. Een persoonlijkheidstest maakt dat zichtbaar, zodat je die kwaliteiten kunt koppelen aan beroepen waar blijvend vraag naar is.
Stappenplan: van AI-angst naar een toekomstbestendig beroep
Dit stappenplan werkt het best als je het in volgorde doorloopt. Stap 1 is altijd het begin, op je 25e net zo goed als op je 55e.
Stap 1: doe een beroepstest Breng je persoonlijkheid, drijfveren en competenties in kaart via de beroepstest. De uitslag is gebaseerd op wie je bent en staat los van wat je nu doet.
Stap 2: leg je uitslag naast kansrijke beroepen Vergelijk je uitslag met de LinkedIn Banen in Opkomst 2026 en de UWV Kansrijke Beroepen-lijst. Zoek de overlap tussen waar jij past en waar de markt de komende jaren vraag naar heeft.
Stap 3: check je huidige of gewenste beroep Kijk in het UWV-rapport 'Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030' hoe jouw beroepsgroep scoort op de spanningsindicator voor 2030, zodat je weet of je in een krimpende of een groeiende sector zit.
Stap 4: bepaal of omscholen of bijscholen nodig is Omscholen is lang niet altijd nodig. Soms volstaat bijscholen in AI-vaardigheden binnen je huidige vakgebied.
Stap 5: oriënteer je op echte vacatures Zodra je een richting hebt, zoek je vacatures op in dat beroep. Lees de dagelijkse werkzaamheden in die vacatures als een toets, want het gevoel moet kloppen voordat je verder investeert in een opleiding of een sollicitatie.
Veelgestelde vragen over toekomstbestendig werk
Welke beroepen verdwijnen het eerst door AI? Administratieve en secretariële functies zijn het meest kwetsbaar, aldus het WEF Future of Jobs Report 2025. Voor kassiers, loketmedewerkers, administratieve assistenten en directiesecretaresses verwacht het rapport de grootste dalingen in werkgelegenheid. Ook gegevensinvoer en standaardfuncties in de klantenservice zijn sterk gevoelig voor automatisering.
Is mijn baan veilig voor AI als ik hbo- of wo-opgeleid ben? Een hbo- of wo-diploma beschermt niet automatisch. Uit CBS Belevingen 2025 blijkt dat 49% van de hbo/wo-opgeleiden denkt dat hun werk deels vervangbaar is door AI, meer dan bij lager opgeleiden. Hoogopgeleiden doen kenniswerk, en dat is het domein waar de huidige AI-modellen steeds beter in worden. Wat wel beschermt, is complexe oordeelsvorming, leiderschapsverantwoordelijkheid en mensgericht werk.
Hoe snel moet ik actie ondernemen? De veranderingen zijn al bezig: 86% van de Nederlandse bedrijven versnelt nu al de automatisering (WEF, 2025). Jouw baan verdwijnt daarmee niet morgen. Hoe langer je wacht met nadenken over je loopbaanrichting, hoe moeilijker de overgang later wordt. Een beroepstest kost 15 minuten en geeft direct inzicht.
Heeft het zin om nu nog om te scholen? Omscholen heeft zin, mits je de richting zorgvuldig kiest. Het nieuwe beroep moet én bij jou passen én een arbeidsmarktvraag hebben die de komende jaren aanhoudt. Een opleiding afronden voor een beroep dat over vijf jaar te automatiseren is, is een slechte investering.
Bronnen: CBS Belevingen 2025, gepubliceerd 25 februari 2026 (cbs.nl); WEF Future of Jobs Report 2025, Nederlandse duiding door prof. Henk Volberda, UvA (januari 2025); LinkedIn Banen in Opkomst 2026 (januari 2026); UWV rapport Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030; Projectimpact.nl AI trends 2026.
