TL;DR: Beroepen waarin fysieke aanwezigheid, empathie en onvoorspelbaar menselijk contact het grootste deel van het werk uitmaken, zijn het minst kwetsbaar voor AI. Dat is de helft van het antwoord. De andere helft is of zo'n beroep past bij jouw RIASEC-persoonlijkheidsprofiel, want een beroep dat AI overleeft maar je na een jaar energie kost, houd je niet vol.
Regelmatig verschijnen berichten over grote reorganisaties: bij banken als ING, bij verzekeringsmaatschappijen, bij overheidsdiensten. Op LinkedIn beschrijven accountants hoe ChatGPT een deel van hun werk overneemt. En dan typ jij "welk beroep verdwijnt niet door AI" in Google, want je vraagt je af of jij aan de beurt bent.
Die vraag is terecht. De meeste antwoorden die je online vindt zijn lijstjes: loodgieter, verpleegkundige, therapeut. Zo'n lijst laat zien in welke hoek de veilige beroepen zitten, en daar houdt het op. Een beroep dat AI overleeft maar dat niet bij jou past, houd je hooguit een paar jaar vol, en dan sta je opnieuw voor dezelfde keuze.
Wat maakt een beroep kwetsbaar voor AI?
AI is goed in voorspelbare, herhaalbare taken: data invoeren, tekst samenvatten, regelmaat in grote hoeveelheden gegevens vinden, standaardrapporten opstellen. Arbeidseconome Anna Salomons (Universiteit Utrecht) nuanceert dat beeld. Technologie automatiseert volgens haar taken en zelden een beroep als geheel. Een boekhouder die 60% van zijn tijd aan handmatige invoer besteedt, loopt daardoor meer risico dan een boekhouder die vooral adviseert en lastige dossiers beoordeelt.
Bij ING zie je hoe dat werkt. In meerdere reorganisatierondes veranderden of verdwenen daar duizenden functies. Het beroep zelf bleef bestaan; AI nam er taken van over, waardoor minder mensen nodig waren voor hetzelfde werk. Dat is minder dramatisch dan "baan verdwijnt", maar voelt voor de betrokkenen even ingrijpend.
Wat AI niet kan, is ter plekke beoordelen in een situatie die niemand had voorzien, met gevoel reageren op iemand die kwetsbaar is, eindverantwoordelijkheid dragen bij een beslissing die moreel ingewikkeld ligt, en lichamelijk aanwezig zijn. Beroepen die grotendeels uit dit soort werk bestaan, blijven ook op langere termijn bestand tegen AI.
De cijfers: wat het onderzoek over Nederland zegt
| Bron | Bevinding | Wat het betekent voor jou |
|---|---|---|
| CBS Belevingen 2025 (februari 2026) | 75% verwacht dat AI bepaalde banen laat verdwijnen; 41% denkt dat AI hun eigen werk deels overneemt; slechts 4% verwacht volledige vervanging | De angst is breder dan de realiteit, maar de angst zelf is al reden genoeg om nu een keuze te maken |
| PwC Nederland (analyse 113 beroepen, 2023) | Meer dan 44% van Nederlandse banen in hoge of zeer hoge mate blootgesteld aan generatieve AI; in dienstverlening, financiën en onderwijs loopt dit op tot 75% | Niet de vraag of je beroep geraakt wordt, maar hoeveel en hoe snel |
| WEF Future of Jobs Report 2025 | AI creëert netto meer banen dan het vernietigt: 170 miljoen nieuwe rollen tegenover 92 miljoen verdwijnende (netto +78 miljoen, +7% totale werkgelegenheid) | Nieuwe rollen vereisen andere vaardigheden; geen reden voor geruststelling als je huidige skills niet meegroeien |
| UvA, prof. Henk Volberda (januari 2025) | 86% van Nederlandse bedrijven zet in op versnelde automatisering; in 2030 blijft slechts een derde van het werk zoals het nu is | Reken op verandering als basisscenario, niet als uitzondering |
De netto-groei uit het WEF-rapport klinkt geruststellend, maar de banen die verdwijnen en de banen die erbij komen vragen zelden om dezelfde mensen met dezelfde vaardigheden. Een administratief medewerker bij een bank wordt niet vanzelf de cybersecurity-specialist die diezelfde bank zoekt.
Beroepen die niet (of nauwelijks) verdwijnen door AI
De beroepen hieronder staan gegroepeerd op de reden waarom AI ze niet overneemt. Aan die reden heb je meer dan aan een ranglijst, omdat je er je eigen werk aan kunt toetsen.
Groep 1: fysiek en contextgebonden werk
| Beroep | Waarom AI-bestendig | Let op |
|---|---|---|
| Loodgieter | Elke situatie is anders; AI heeft geen handen | Diagnose kan deels digitaal worden via sensordata |
| Elektricien | Ter plekke beoordelen, fysieke uitvoering | Planningswerk neemt af door software |
| Dakdekker | Weersomstandigheden, bouwvariatie, fysiek werk | Opdrachtbeheer verandert |
| Verpleegkundige | Lichamelijke zorg, aanwezigheid, continue monitoring | Dossierwerk neemt af, meer tijd voor patiënt |
| Fysiotherapeut | Handmatige behandeling, houdings- en bewegingsoordeel | Diagnosehulp via AI, maar behandeling blijft menselijk |
| Brandweer | Onvoorspelbare situaties, fysiek risico | Planningssoftware neemt toe |
AI heeft geen lichaam. Een lekkende leiding of een dak in de regen vraagt om iemand die ter plekke kijkt, beslist en het werk doet, en dat loopt niet via een chatvenster.
Groep 2: intensief menselijk contact en vertrouwen
| Beroep | Waarom AI-bestendig | Let op |
|---|---|---|
| Huisarts | Mensen willen bij ziekte een mens tegenover zich | AI ondersteunt diagnose, maar beslissing blijft bij arts |
| Psycholoog / GZ-psycholoog | Therapeutische relatie is de werkzame factor | AI-chatbots zijn supplementair, niet vervangend |
| Maatschappelijk werker | Situaties zijn complex en emotioneel geladen | Caseload-beheer kan deels digitaal |
| Jeugdzorgwerker | Vertrouwensrelatie met kind en gezin | Rapportage efficiënter via AI |
| Leraar basisonderwijs | Pedagogisch contact, socialisatie | Lesmateriaal AI-gegenereerd, begeleiding blijft menselijk |
| Reclasseringsmedewerker | Moreel oordeel, maatschappelijke context | Geen digitale substitutie voor deze rol |
Bij ziekte, bij een scheiding of bij een kind dat vastloopt willen mensen een mens tegenover zich. Die behoefte zit dieper dan een afweging van kosten en kwaliteit, en ze verdwijnt niet als de chatbots beter worden. Hoe meer contact via een scherm verloopt, hoe meer waarde mensen lijken te hechten aan iemand die er lijfelijk bij is.
Groep 3: creatief en cultureel oordeel
Kunstenaar, chef-kok op sterren- of conceptniveau, theaterdirecteur, architect, cultuureducator. AI produceert beelden, teksten en recepten in grote aantallen. De culturele autoriteit en de smaak waarvoor de markt bij dit soort werk betaalt, heeft AI niet. Een chef met een Michelinster die zelf aan tafel komt uitleggen wat hij heeft gemaakt, is niet te vervangen door een programma dat recepten genereert.
Groep 4: strategisch leiderschap en complexe besluitvorming
Bestuurder, rechter, crisismanager, ethicus. Eindverantwoordelijkheid en een moreel oordeel in een ingewikkelde maatschappelijke context blijven mensenwerk. Technisch kan AI zo'n oordeel simuleren; de samenleving wil de verantwoordelijkheid alleen bij een mens leggen die erop aangesproken kan worden.
Het probleem met generieke lijsten: past dit beroep bij mij?
Hier gaat het mis in bijna elk artikel over dit onderwerp. Je leest "loodgieter is AI-bestendig", je bent een S-type (sociaal, je helpt graag mensen en werkt graag samen) en je vraagt je af of je dan maar pijpen moet gaan leggen.
De gangbare redenering luidt dat je een AI-bestendig beroep zoekt en dan veilig zit. Dat klopt maar half. Een beroep dat AI-bestendig is en niet bij je persoonlijkheid past, houd je niet vol. Een C-type (conventioneel, gestructureerd, administratief) die omschoolt naar dakdekker omdat dat AI-bestendig is, houdt dat werk vaak geen twee jaar vol, omdat het hem elke dag meer energie kost dan het oplevert. Zo iemand is dan beschermd tegen AI en loopt intussen recht op uitval af.
Naast de vraag welk beroep AI overleeft, moet je dus ook beantwoorden welk van die beroepen bij jou past.
RIASEC en AI-bestendigheid: de combinatietabel
Het RIASEC-model van psycholoog John Holland beschrijft zes persoonlijkheidstypen, elk met eigen interesses en eigen voorkeuren voor bepaald werk. Ieder mens heeft een eigen combinatie van die zes typen, waarin meestal een paar letters overheersen.
| RIASEC-type | Kernkwaliteit | AI-bestendigheid | Waarom | Voorbeeldberoepen |
|---|---|---|---|---|
| R (Realistisch) | Praktisch, technisch, fysiek | Hoog | Lichamelijk werk is niet te automatiseren | Loodgieter, elektricien, dakdekker, monteur |
| I (Investigatief) | Analytisch, nieuwsgierig, wetenschappelijk | Gemiddeld | Uitvoerende analyse neemt af, hypothesevorming en interpretatie blijft | Onderzoeker, arts-specialist, forensisch expert |
| A (Artistiek) | Creatief, expressief, origineel | Gemengd | AI bedreigt massaproductie van content, niet cultureel leiderschap | Kunstenaar, chef-kok, architect, schrijver |
| S (Sociaal) | Mensgericht, empathisch, helpend | Hoog | Menselijk contact wordt juist waardevoller naarmate AI meer doet | Verpleegkundige, leraar, maatschappelijk werker, psycholoog |
| E (Ondernemend) | Leidinggevend, overtuigend, ambitieus | Gemiddeld | Operationele taken naar AI, strategisch en relationeel leiderschap blijft | Manager, ondernemer, crisismanager |
| C (Conventioneel) | Gestructureerd, nauwkeurig, ordelijk | Laag | Data-invoer, compliance-uitvoering en basisrapportages verdwijnen snel | Administratief medewerker, data-invoer, basisboekhouder |
Op beroepstest.nl valt op dat juist gebruikers met een sterk S-profiel (sociaal) de meeste vragen stellen over AI en de toekomst van hun beroep. Dat is opmerkelijk, want S-beroepen horen bij de best beschermde categorie van alle zes typen. Bij deze groep lopen de angst en de cijfers het verst uiteen. Iemand die elke dag mensen helpt en die relatie als het belangrijkste deel van zijn werk ziet, leest over AI en voelt zich bedreigd, terwijl zijn profiel juist het minst kwetsbaar is.
Ken je je eigen RIASEC-profiel nog niet, dan laat de gratis beroepstest van beroepstest.nl in 10 minuten zien welke beroepen bij jouw persoonlijkheid passen, met per beroepsrichting een indicatie van de AI-bestendigheid.
Wat je nu kunt doen: vier stappen
De eerste twee stappen kun je vandaag zetten, de laatste twee volgen daaruit.
Stap 1: breng je huidige takenpakket in kaart
Schrijf op welke taken je in een gewone werkweek doet en hoeveel uur elke taak kost. Het deel dat uit voorspelbare, herhaalbare handelingen bestaat, staat het meest onder druk. Met het template hieronder zet je die verdeling op een rij.
TAKENPAKKET ANALYSE: AI-kwetsbaarheid
Beroep/functie: <jouw functietitel>
Sector: <sector of type werkgever>
KWETSBARE taken (herhaalbaar, voorspelbaar, data-intensief):
- <taak 1>: ca. <X>% van werktijd
- <taak 2>: ca. <X>% van werktijd
- <taak 3>: ca. <X>% van werktijd
BESTENDIGE taken (context, oordeel, menselijk contact, fysiek):
- <taak 4>: ca. <X>% van werktijd
- <taak 5>: ca. <X>% van werktijd
Totaal kwetsbaar: <som>%
Totaal bestendig: <som>%
Vuistregel: kwetsbaar > 50% = oriëntatie op verschuiving is zinvol.
kwetsbaar < 30% = huidige richting is relatief veilig.Stap 2: ken je RIASEC-profiel
Weet je je profiel nog niet, begin dan daar. De gratis beroepstest laat in 10 minuten zien welke RIASEC-letters in jouw profiel dominant zijn. Met die letters beoordeel je alternatieven vanuit jezelf. De vraag wordt dan of een R-beroep bij je past en welke R-beroepen aansluiten bij wat je al kunt, in plaats van of loodgieter in het algemeen AI-bestendig is.
Stap 3: koppel AI-bestendigheid aan je profiel
Zoek in de RIASEC-tabel hierboven je eigen lettercombinatie op en kijk welke AI-bestendigheidsgroepen daarbij horen. Een S+I-combinatie (sociaal en onderzoekend) past bijvoorbeeld bij verpleegkundig specialist of schuldhulpverlener. Een R+E-combinatie past bij technisch projectleider of eigenaar van een installatiebedrijf.
Stap 4: overweeg zij-instroom of omscholing in groep 1 of 2
De vraag naar technisch personeel en zorgprofessionals groeit, mede doordat AI elders werk overneemt. Minder administratie in de zorg betekent meer uren voor het werk met patiënten, en daar groeit de vraag. Zij-instroom in zorg of techniek is voor mensen tussen de 30 en 50 goed haalbaar, omdat de opleidingen korter zijn geworden en werkgevers dringend mensen zoeken.
Veelgestelde vragen
Verdwijnen er echt banen door AI in Nederland? Ja, bepaalde banen verdwijnen of krimpen, vooral in administratie, data-invoer en routinematig kenniswerk. Het CBS-onderzoek Belevingen 2025 (gepubliceerd in februari 2026) laat zien dat 75% van de werkenden verwacht dat AI banen laat verdwijnen, terwijl 4% verwacht dat het eigen werk volledig wordt overgenomen. Specifieke functies krimpen, en in sommige sectoren nemen werkgevers minder mensen aan voor hetzelfde werk.
Welke beroepen zijn het meest AI-bestendig? De beroepen in de S-groep (Sociaal) en de R-groep (Realistisch) van het RIASEC-model zijn het minst kwetsbaar: zorg, onderwijs, hulpverlening en fysiek-technisch werk. Die beroepen combineren lichamelijke aanwezigheid of intensief menselijk contact met situaties die steeds anders zijn, en juist dat kan AI niet.
Is mijn beroep veilig voor AI? Dat hangt af van het deel van je takenpakket dat kwetsbaar is; het template hierboven laat dat zien. Bijna geen enkel beroep verdwijnt helemaal, AI neemt losse taken over. Hoe meer van je werktijd uit voorspelbare, herhaalbare handelingen bestaat, hoe eerder je je moet oriënteren.
Hoe kies ik een AI-bestendig beroep dat ook bij mij past? Begin bij je RIASEC-profiel, want dat bepaalt welk beroep bij je past en in welke AI-bestendigheidsgroep je het beste terechtkomt. De beroepstest van beroepstest.nl koppelt je persoonlijkheidsprofiel direct aan beroepsrichtingen, zodat je een keuze maakt die veilig is en bij je past.
