Het artistieke type: origineel, expressief en slecht bestand tegen vaste sjablonen
De A uit RIASEC staat voor Artistic: het artistieke of creatieve type. Je wilt ruimte om iets op je eigen manier te doen, en je ziet meteen wanneer iets net niet klopt. Hieronder staat wat dit type kenmerkt, welke werkomgeving eraan bijdraagt, welke valkuilen erbij horen en welke beroepen uit onze database het dichtst bij dit profiel liggen.
Wat kenmerkt iemand met een artistiek profiel?
Het artistieke type wordt vaak gelezen als kunstenaar, en dat is de smalste mogelijke uitleg. A gaat over de behoefte om iets vorm te geven in plaats van uit te voeren. Dat kan een tekst zijn, een interface, een gerecht, een ruimte, een lesprogramma of een merk. Wat de A-persoon niet verdraagt is een sjabloon waarin alleen de gaten hoeven te worden ingevuld.
Bij dit type hoort een oordeel dat sneller komt dan de argumentatie. Je ziet dat een ontwerp scheef staat, dat een zin te lang is of dat een presentatie niet loopt, en pas daarna kun je uitleggen waarom. Voor collegas voelt dat soms als willekeur. Het is het tegenovergestelde: het is een geoefend oog dat sneller werkt dan taal.
De grootste bron van ongeluk bij A-profielen is niet gebrek aan talent maar gebrek aan speelruimte. Een creatieve functie in een organisatie waar elk voorstel door vier lagen goedkeuring moet, geeft precies dezelfde leegloop als een administratieve functie. Andersom kan een A-type prima gedijen in een ogenschijnlijk saaie sector, zolang er binnen het werk iets valt te vormen.
Het derde patroon is de verhouding tot geld. A-types onderhandelen gemiddeld slechter dan andere types, omdat het werk zelf al de beloning is. Dat werkt jarenlang goed en daarna niet meer. Wie hoog scoort op A doet er verstandig aan om de zakelijke kant expliciet te organiseren, met tarieven, contracten en een ondergrens die je niet per opdracht opnieuw bedenkt.
Zo staat dit type in de test
Je werkt graag in een vrije omgeving waar je je kunt uitdrukken. Originaliteit en esthetiek zijn belangrijk voor je.
Je werkt graag in vrijheid, met ruimte voor experiment en eigen ritme. Vaste schemas en exact uitgewerkte processen knellen, maar te veel chaos werkt ook niet. Je hebt baat bij een minimum-structuur waarin je je creatieve uitstapjes kunt maken.
Vier dingen die je bij dit type vrijwel altijd terugziet
Een testuitslag is een getal. Dit is hoe hetzelfde profiel er in een gewone werkweek uitziet. Herken je er drie of vier van, dan is de kans groot dat A bij jou in de top twee staat.
Je herschrijft wat af mocht
Het is goed genoeg volgens de opdrachtgever en jij zit er nog een uur aan. Dat is geen perfectionisme uit angst, dat is dat je het verschil ziet.
Je hebt meer begonnen dan afgemaakt
De start van een project is voor jou het leukste deel. Het laatste kwart, waarin het alleen nog netjes moet worden afgerond, kost je de meeste discipline.
Sjablonen jeuken
Een format dat je moet volgen roept meteen de vraag op of het ook anders kan. Handig in een studio, lastig in een organisatie die net alles heeft gestandaardiseerd.
Je omgeving doet ertoe
Licht, geluid, materiaal, kleur en rommel hebben bij jou meetbaar effect op wat je maakt. Andere types merken hun werkplek nauwelijks op.
Waar dit type standaard goed in is
Dit zijn de kwaliteiten die in het premium rapport bij een hoge A horen. Ze gelden niet allemaal even sterk voor iedereen, maar in een profiel met A bovenaan komen ze bijna altijd terug.
- Origineel denkvermogen: je ziet patronen, verbanden en mogelijkheden waar anderen aan voorbij gaan.
- Esthetisch oog: of het nu om woorden, beelden of structuren gaat, je proeft direct wanneer iets klopt of niet.
- Vermogen om met ambiguïteit om te gaan: open vragen en onafgemaakte ideeen schrikken je niet af.
- Communicatie via story en beeld: je weet complexe ideeen toegankelijk te maken.
- Intrinsieke motivatie: bij werk dat past hoef je niet aangezet te worden, je drijft jezelf.
Jouw rol in een team
Je bent de aanjager van nieuwe ideeen en de kritische blik op vorm en presentatie. Vaak het geweten dat zegt: dit kan beter, niet uit afgunst maar uit liefde voor kwaliteit.
De schaduwkant van een sterke A
Een sterke A brengt een paar terugkerende knelpunten mee. Ze zijn niet op te lossen door harder je best te doen, wel door je omgeving en je afspraken erop in te richten.
Strakke regels en hiërarchische structuren wringen, terwijl elke werkomgeving die deels heeft.
Repetitief werk leegt je sneller dan jij denkt, dus zonder variatie verlies je energie.
Financiele kant van het werk kan ondergeschoven raken: je kiest soms passie boven onderhandeling.
Onaffe projecten stapelen zich op: alles starten is makkelijker dan iets afmaken.
Waar dit type gedijt en waar het knelt
De meeste mislukte overstappen die wij zien gaan niet over het beroep maar over de setting. Dezelfde functietitel bij een andere werkgever levert een compleet andere week op. Vandaar dat we beide kanten apart zetten.
Hier laadt dit type op
- Studio, redactie, design-bureau, museum, theater of mediabedrijf
- Kleine creatieve teams of zelfstandig met opdrachtgevers
- Plekken met variatie in projecten en types werk
- Omgeving met esthetische input: kunst, design, taal
Hier loopt dit type leeg
- Strikte procedures zonder ruimte voor afwijking
- Werk dat draait om uitvoeren van andermans visie zonder eigen inbreng
- Omgevingen waar middelmaat genoeg is en uitmuntendheid niet gewaardeerd wordt
- Vergaderingen waar standpunten niet open besproken kunnen worden
Drie hardnekkige aannames over dit type
Artistiek betekent kunstenaar worden
De grootste groep A-profielen werkt in ontwerp, communicatie, media, onderwijs, horeca en vormgeving. Beeldende kunst is een klein en zwaar deel van de markt, geen bestemming die uit je testuitslag volgt.
Artistiek betekent chaotisch
A-types hebben minimale structuur nodig, geen nul. Veel creatieve mensen werken juist met vaste blokken en strakke deadlines, omdat de vorm pas ontstaat als er een kader omheen staat.
Van creatief werk kun je niet leven
Van een deel niet, van een groot deel wel. Interactieontwerp, contentstrategie, vormgeving, technisch ontwerp en creatieve leiding betalen marktconform. Het onderscheid loopt niet langs creatief of niet, maar langs de vraag of er iemand voor betaalt.
60 beroepen die op een artistiek profiel scoren
Hieronder de beroepen uit onze database van bijna 3.100 die het dichtst bij een uitgesproken A-profiel liggen, gegroepeerd per opleidingsniveau. Bewust gespreid over sectoren, want creatief werk zit lang niet alleen in de creatieve sector.
Belangrijk voorbehoud: dit is een lijst voor een uitgesproken A-profiel, niet voor jouw profiel. Jouw eigen top drie hangt af van je tweede en derde dimensie en kan er flink van afwijken. De test rekent jouw volledige vector door tegen alle 3.056 beroepen.
MBO18 beroepen
Instappen kan vaak via BBL: je werkt drie of vier dagen en gaat een dag naar school, met salaris vanaf de eerste dag.
HBO18 beroepen
Deeltijd duurt meestal vier jaar, een Associate degree twee. Met een afgeronde hbo- of wo-opleiding in een ander vak bestaat er soms een verkorte route.
WO18 beroepen
Reken op een master van minimaal een jaar, en zonder academische bachelor vaak een premaster daarvoor. De Open Universiteit biedt deeltijdvarianten.
Zonder vaste opleidingseis6 beroepen
Hier telt aantoonbare ervaring of een certificaat zwaarder dan een diploma. Vaak de snelste route om te toetsen of een richting bij je past.
Staat jouw richting er niet tussen? De hele catalogus is doorzoekbaar op de beroepenindex, gesorteerd per sector.
Vrijwel niemand is een zuiver artistiek type
Het RIASEC-model meet zes dimensies tegelijk en iedereen scoort op alle zes. Een profiel met een enkele hoge score en vijf lage komt in de praktijk bijna niet voor. Wat je wel ziet is een top twee die er duidelijk uitspringt, en juist die combinatie bepaalt de richting. Twee mensen die allebei hoog scoren op A kunnen in totaal verschillend werk gelukkig worden, afhankelijk van wat er op de tweede plek staat.
Zo ziet A eruit in combinatie met elk van de vijf andere dimensies:
A met R: de ambachtelijke maker
Vorm geven met je handen en met materiaal. Meubelmakerij, restauratie, edelsmeden, decorbouw, keramiek en fotografie met eigen productie vallen hieronder. Werk dat alleen op een scherm bestaat mist bij dit profiel iets wezenlijks.
A met I: de conceptuele maker
Vorm en inhoud in een. Denk aan contentstrategie, journalistiek, architectuur, interactieontwerp, merkstrategie en curatorschap. Je wilt niet alleen dat het mooi is, je wilt dat het klopt.
A met S: de creatieve begeleider
Creativiteit inzetten om anderen verder te helpen. Vaktherapie, kunstvakonderwijs, museumeducatie, mediaproductie met een maatschappelijke opdracht en communicatie in de zorg passen hier. Je maakt zelden alleen voor jezelf.
A met E: de creatieve ondernemer
Eigen werk of eigen visie in de markt zetten. Dit is het profiel achter creative directors, art directors met eigen bureau, ontwerpers met een eigen label en producenten. De valkuil is dat het ondernemen het maken opvreet.
A met C: de vormgever binnen kaders
Creatief werk waar consistentie telt. Brand management, eindredactie, productiecoordinatie, museumregistratie en design systems vallen hieronder. Je bent degene die kan uitleggen waarom die uitzondering er niet in hoort.
Welke combinatie is van jou? De gratis test bepaalt in tien minuten je volledige profiel over alle zes dimensies, inclusief je top twee en de beroepen die daar het dichtst bij liggen. Geen account en geen mailadres nodig.
Start de gratis beroepstestVeelgestelde vragen over het artistieke type
- Wat betekent het artistieke type in RIASEC?
- Artistic is het RIASEC-type dat energie haalt uit vormgeven, bedenken en uitdrukken, in een omgeving met ruimte om het op de eigen manier te doen. Kern is de behoefte om iets te maken in plaats van een bestaand format in te vullen. Het gaat niet alleen over kunst.
- Moet ik kunstenaar worden als ik hoog scoor op artistiek?
- Nee, en voor de meeste mensen is dat ook geen verstandige route. Het grootste deel van de A-profielen komt terecht in ontwerp, media, communicatie, onderwijs, horeca of vormgeving. Beeldende kunst is een smalle markt met een moeilijk inkomensmodel, en je testuitslag zegt daar niets over.
- Welke beroepen passen bij een artistiek type?
- Op mbo-niveau onder meer grimeur, decoratieschilder, kostuummaker en allround vormgever. Op hbo-niveau bijvoorbeeld grafisch ontwerper, decorontwerper, copywriter en lichtontwerper. Op wo-niveau onder meer interieurarchitect, digital media designer, editor en creatief directeur. De volledige lijst per niveau staat hierboven.
- Kan een artistiek type in loondienst gelukkig worden?
- Ja, maar de organisatie doet er meer toe dan bij andere types. Bepalend is hoeveel goedkeuringslagen er tussen jouw voorstel en de uitvoering zitten. Twee lagen werkt vaak nog, vier zelden. Vraag daar in een sollicitatiegesprek expliciet naar, het voorspelt meer dan de functieomschrijving.
- Wat is het verschil tussen het artistieke en het onderzoekende type?
- Beide types houden van open vragen, maar ze willen er iets anders mee. Een I-type wil de vraag beantwoorden, een A-type wil er iets van maken. In dezelfde opdracht levert de I een conclusie op en de A een vorm. De combinatie van de twee komt vaak voor en is sterk.
- Hoe voorkom ik als artistiek type dat ik mezelf onderbetaal?
- Door de zakelijke kant los te koppelen van het werk zelf. Zet je tarief, je minimumopdracht en je voorwaarden een keer vast en toets elke aanvraag daaraan, in plaats van per klus opnieuw af te wegen of je het leuk genoeg vindt. A-profielen die dat niet doen, zakken vrijwel altijd langzaam in prijs.
De andere vijf types
Herken je jezelf hier maar half in? Grote kans dat je tweede dimensie zwaarder weegt dan je dacht. Lees ook de hub van het type dat er bij jou naast staat.
Weet je zeker dat A bovenaan staat?
Zestig vragen, tien minuten, en je krijgt je scores op alle zes dimensies plus de beroepen die op jouw volledige profiel matchen in plaats van op een prototype.
Start de gratis beroepstestGeen account, geen mailadres, 100% privacy.
Lees ook
Welk beroep past bij mij?
De vier dimensies waarop een passend beroep rust, en waarom interesses alleen niet genoeg zijn.
Lees verderOver de test
Hoe RIASEC werkt, hoe wij scoren en matchen, en waar de test ophoudt.
Lees verderAlle beroepen
Blader door alle 3.056 beroepen, gesorteerd per sector.
Lees verder